Eén miljard milieuvluchtelingen. Wie biedt meer ?

Algemeen wordt verwacht dat er tegen 2050 meer dan 150 miljoen milieuvluchtelingen zullen zijn. Een enorm aantal. Maar volgens de ngo Christian Aid zou hun aantal zelfs kunnen oplopen tot een miljard milieuvluchtelingen. Is dat nog ernstig ? Het debat rond milieuvluchtelingen roept nogal wat vragen op. Het cijfer is gewoon gebaseerd op het aantal mensen dat woont in gebieden die erg kwetsbaar zijn voor de klimaatverandering, en vooral voor het stijgen van de zeespiegel.

De cijfers houden vaak ook geen rekening met de inspanningen die kunnen worden gedaan om de stijging van de zeespiegel te beperken of om adaptatiemechanismen uit te werken waardoor de bevolkingsgroepen zonder gevaar ter plaatse kunnen blijven.

Er is ook geen eensgezindheid over wie zich dan milieuvluchteling ‘mag’ noemen en wie niet. Een van de vroegste definities werd in 1985 geformuleerd door El-Hinnawi van het VN-Milieuprogramma (UNEP). Hij omschrijft milieuvluchtelingen als “mensen die, tijdelijk of permanent, worden gedwongen om hun traditionele woonomgeving te verlaten omwille van een milieuontwrichting die hun bestaan of hun levenskwaliteit ernstig in het gedrang brengt”. De VN-Vluchtelingencommissaris (UNHCR) vindt dat milieuvluchtelingen geen internationaal statuut moeten krijgen. Hij gaat ervan uit dat ze door de eigen regering moeten worden opgevangen. Maar zelfs in een industrieland als de Verenigde Staten moesten meer dan een derde van het anderhalf miljoen mensen dat gevlucht was na de vernietigende doortocht van de orkaan Katrina vaststellen dat de overheid wel hun vroegere woning onbewoonbaar verklaarde, maar geen compensaties aanbood.

Overigens is ook het onderscheid tussen milieuvluchtelingen en andere vluchtelingen of migranten moeilijk te objectiveren. Het ‘Institute for Environment and Human Security (IEHS)’ van de Verenigde Naties (UNU, Bonn) deed zeer recent, in april 2008, wel een poging in die richting. Het gaat om een studie waarin het IEHS de impact van milieuproblemen op migratiestromen tussen landen probeert in kaart te brengen door gebruik te maken van het ‘gravity regression model’, een model dat zijn nut al heeft bewezen bij het formaliseren en voorspellen van verkeers- en handelsstromen. De vergelijking van verschillende factoren bevestigde uiteindelijk de hypothese dat het klimaat inderdaad een belangrijke impact heeft op migratiestromen. Het model ondersteunt ook het idee dat de klimaatverandering, in gevallen waar ze niet de rechtstreekse oorzaak is van migratie, deze toch versterkt zolang er armoede bestaat en er weinig wordt gedaan om zich aan te passen aan de klimaatveranderingen. In afwachting van een wetenschappelijke uitdieping van dit spoor en een legaal statuut voor milieuvluchtelingen, die staatloos dreigen te worden, pleiten de auteurs voor een actieve aanpassing aan het klimaat. Massa’s milieuvluchtelingen vormen immers per definitie een destabiliserende factor. Alles en iedereen laten aanmodderen is geen optie.

Bron: Duurzame Info